Μαλβίνα Κάραλη: Η διαχρονικότητα μέσα σε ένα ονοματεπώνυμο

Είναι μεγάλο προσόν η διαχρονικότητα. Όχι, δεν αφορά μονάχα υφάσματα, αξίες ή ταινίες. Αφορά κι ανθρώπους, κυρίως ανθρώπους. Ξέρεις, πρόκειται για ‘κείνους με το άστρο το λεγόμενο, με την προσωπικότητα που ξεχωρίζει αυθόρμητα, που δε χρειάζεται να τη σπρώξουν πολλοί γιατί μπορεί και μόνη της, με το χαρακτήρα που «χτυπά» γενιές και γενιές, αφού ό,τι αξίζει στ’ αλήθεια δε χάνεται ποτέ και γίνεται αντικείμενο σχολιασμού, συζητήσεων ή αφορμών.
Πρόκειται για ‘κείνους τους ιδιαίτερους που δε συμπαθούν σε καμία περίπτωση οι πάντες κι αυτό είναι το μεγαλύτερό τους πλεονέκτημα. Σαν τη Μαλβίνα.

Κι αρκεί μονάχα το μικρό όνομα για να καταλάβεις ποια, πότε, γιατί και πόσο.
Πόσο πληθωρική, πόσο ετοιμόλογη, πόσο με το δικό της τρόπο γυναίκα, μαγείρισσα, συγγραφέας, αρθρογράφος, αρχισυντάκτρια, παρουσιάστρια, σεναριογράφος.
Γεννημένη στις 2 Φεβρουαρίου του 1954 στη Χαλκίδα και με τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα ως δημοσιογράφος σε δημοφιλείς εφημερίδες και περιοδικά
άφηνε τη στάμπα της καθώς πορευόταν, με αποκορύφωμα την εμφάνισή της στο τηλεοπτικό γυαλί και τη μεγάλη επιτυχία της συντροφευμένη από ανθρώπους του καλλιτεχνικού χώρου -κι όχι μόνο.
Γελούσε και σε μπέρδευε, ειρωνευόταν και σε μάγευε, αυτοσαρκαζόταν και σε εκνεύριζε, γιατί το έκανε τόσο σωστά. Μ’ ένα λέγειν από άλλο πλανήτη, μία ροή λόγου που αναρωτιέμαι αν έχουμε κάπου αλλού ξαναδεί, με ατάκες που ακούγονταν τόσο πρόχειρα καταπληκτικές. Με λεξιλόγιο κι εκφράσεις που ενδεχομένως να μην ταίριαζαν στο παρουσιαστικό της και θα ήθελα πολύ να δω τι αντίδραση θα είχε αν έφτανε κάτι τέτοιο στα αφτιά της.
Η Μαλβίνα είχε άποψη. Άποψη για όλα και σε όλα, χωρίς φόβο, χωρίς ντροπή, χωρίς φραγμούς. «Ήρθα εδώ για να διαφημίσω κάτι όπως όλοι, το εμπόρευμά μου, που τυχαίνει να είμαι εγώ», έλεγε. Ήταν αυστηρή και μπορούσε να σπάσει αυτή την απολυτότητά της στο δευτερόλεπτο, ασκούσε αιχμηρή κριτική και είχε τον τσαμπουκά που χρειαζόταν για να κάνει κι άλλους να ταχθούν μαζί της -παρ’ όλο που δεν επεδίωκε αυτό.

Μιλούσε για την πολιτική, έλεγε «εγώ πιστεύω πως» και σου τεκμηρίωνε την κάθε της ανάσα. Μιλούσε για την αγάπη και για τους ανθρώπους, δεν προσπάθησε όμως ποτέ να τους εξηγήσει, έβαζε όρια στους γύρω αλλά και στον εαυτό της -ακόμα κι αν δε τα φανέρωσε ποτέ. Είχε το απαραίτητο θράσος για να εκτεθεί μπροστά σε όλους και το ανάλογο θάρρος για να αντιμετωπίσει αυτή την έκθεση.

Η Μαλβίνα παντρεύτηκε τρεις φορές -τη μία μάλιστα, με το μεγαλύτερο έρωτα της ζωής της- και απέκτησε τρία παιδιά. Πρόσφατα, διάβασα πως ήταν μία από τις δώδεκα γυναίκες που κατάφεραν να μπουν στο Άγιο Όρος και δεν μου έκανε καθόλου εντύπωση. Αν δεις έστω και μία από τις σατιρικές εκπομπές που παρουσίασε, αν ακούσεις δύο-τρεις από τις ατάκες που άφησαν εποχή, αν διαβάζεις μερικά απ’ τα αποφθέγματά της θα καταλάβεις πως για την ίδια τα πάντα ήταν πιθανά κι ας μην ήταν προετοιμασμένη γι’ αυτό τον κόσμο, όπως έχει δηλώσει.

Επιμέλεια κειμένου
Κυριακίδου Γεωργία
Αρθρογράφος, Συνεργάυης COA

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ vs COVID 19

Κορονοϊός, πανδημία, καραντίνα….πώς διαχειριζόμαστε αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση; Πόσο επιβαρύνει τον τομέα της τέχνης που υπηρετούμε; Πόσο αλλάζει τις ζωές μας; Είναι εύκολη η προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα; Μήπως καταλήγουμε να βλέπουμε τον εαυτό μας με ένα εξαιρετικά περιορισμένο τρόπο, σε ένα πλαίσιο που ελαχιστοποιεί τα όνειρα και τις προσδοκίες μας;
Εγγραφείτε στο email μας για να λαμβάνετε ενημερωτικά άρθρα και κείμενα και γνωρίστε τις διαφορετικές εμπειρίες ανθρώπων.
Στείλτε μας τις δικές σας απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο και μοιραστείτε μαζί μας τις σκέψεις σας για την πανδημία και τις τυχόν αλλαγές που έχει επιφέρει στη ζωή σας.

Παρχαρίδης Σταύρος
(Ηθοποιός-Σκηνοθέτης-Συγγραφέας)

¨Η στήριξη της ηθικής των πραγμάτων και
η ανάγνωση της αλήθειας,
μέσω μιας παράστασης στον θεατή,
αυτό είναι το θέατρο για μένα.¨

Νομίζω πως όταν αποφάσισα παιδί να είμαι με τους «πειρατές», αντί με τους «Σταυροφόρους», όταν φόρεσα την πρώτη καουμπόικη φορεσιά και κράτησα το πιστόλι όπως ο Τζον Γουέιν, καθώς και όταν μάζεψα τα άλλα πιτσιρίκια στο δωμάτιό μου να τους παίξω καραγκιόζη, με αντίτιμο δύο δραχμές ή μια τσίχλα… κάπου εκεί ξεκινάει θεωρώ και η σχέση μου με το θέατρο. Όλα τα άλλα ήρθαν με το πέρασμα του καιρού.

– Κορονοϊός, πανδημία, lockdown… προσωπικά πώς σε έχει επηρεάσει αυτή η κατάσταση; πώς διαχειρίζεσαι την περίοδο που διανύουμε; Πώς ισορροπείς;
Ποτέ δεν ήταν εύκολα τα πράγματα για όσους αποφάσισαν στην ζωή τους να έχουν δημιουργική σχέση με την τέχνη. Τώρα που συμβαίνει όλη αυτή η ιστορία, ο καθένας ψάχνει τρόπο να σώσει την καλλιτεχνική του ψυχή. Εγώ αφού δεν παίζω, γράφω και προετοιμάζομαι για ότι ακολουθήσει και έτσι ισορροπώ μέσα μου την ανάγκη για καλλιτεχνική έκφραση.
– Τι σε ανησυχεί πιο πολύ τώρα, στην εποχή της πανδημίας; Η δουλειά σου, η υγεία σου; Οι δικοί σου άνθρωποι;
Οι άνθρωποί μου, σε πρώτη φάση και δεν εννοώ τους ανθρώπους του στενού οικογενειακού κύκλου μόνο. Αλλά και κάθε πολίτη που με στηρίζει τόσα χρόνια με το να επιλέγει να δει την δουλειά μου, κάνοντας έτσι τον εαυτό του μέλος της ευρύτερης καλλιτεχνικής μου οικογένειας. Δε γνωρίζω το όνομά του ίσως, αλλά δεν γνωρίζω και το όνομα του προ προ προ προ προπάππου μου, αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν είναι μέλος της οικογένειας μου.
Ελπίζω όλο αυτό να περάσει γρήγορα και το θέατρο να «αναρρώσει» συντομότερα.

– Πόσο επηρέασε η πανδημία του κορονοϊού τον τομέα της τέχνης που υπηρετείς;
Οικονομικά πολλοί, αν όχι όλοι, βρισκόμαστε στο χείλος της καταστροφής, αν όχι μέσα στο απύθμενο στόμα της. Καλλιτεχνικά πιστεύω πως η ανάγκη μας για δημιουργία είναι μάγμα, λάβα που συσσωρεύεται στα σωθικά ενός δημιουργικού καλλιτεχνικού ηφαιστείου.
Όταν θα ενεργοποιηθεί η τέχνη θα καλύψει με την ευεργετική της «τέφρα» κάθε ανάγκη που αυτή η ιστορία δημιούργησε. Βλέπετε η τέχνη είναι η μόνη που μπορεί να δώσει θετική χροιά στην λέξη «τέφρα». Και αυτό θα κάνει.

¨Αν θέλω να σου στερήσω την ελευθερία,
θα σε πείσω πως πίσω από οτιδήποτε,
κρύβεται ο «δολοφόνος»
της προσωπικής σου ασφάλειας¨

– Αναπροσαρμόζονται τα δεδομένα στο χώρο της τέχνης σήμερα; Εν όψη της πανδημίας του κορονοϊού αλλάζει η επαγγελματική της μορφή;
Η τέχνη είναι μία, όπως το οξυγόνο. Αν «μολύνθηκε» προσωρινά, θα ξαναβρεί την αίγλη της και την καθαρότητά της. Αν τώρα προκύψουν καινούργιοι τρόποι που θα ορίσουν την επαγγελματική της μορφή καλώς να ορίσουν, αρκεί να την υπηρετούν και όχι να την υποβαθμίζουν.

– Στον άνθρωπο υπάρχουν πάντα δύο αντικρουόμενες ανάγκες, η ανάγκη για ελευθερία και η ανάγκη για ασφάλεια. Ποια πιστεύεις ότι κυριαρχεί εντονότερα σήμερα;
Η ελευθερία είναι το μόνο που εξασφαλίζει την ασφάλεια… όλα τα άλλα είναι χρήση των δύο εννοιών κατά το δοκούν. Δεν βλέπω καμιά αντικρουόμενη ανάγκη,. ο άνθρωπος πάντα θέλει να είναι ελεύθερος, γιατί μόνο μέσα από εκεί αισθάνεται ασφαλής. Το έχει αποδείξει περίτρανα το παρελθόν. Ας μην λάβουμε την προσωρινή ανάγκη για «ασφάλεια» σαν δεδομένη υπέρτατη λύση και για το μέλλον, γιατί αυτό θα ήταν πολύ επικίνδυνο. Αν θέλω να σου στερήσω την ελευθερία, θα σε πείσω πως πίσω από οτιδήποτε, κρύβεται ο «δολοφόνος» της προσωπικής σου ασφάλειας. Ο καθένας διαλέγει τι θέλει να κυριαρχήσει. Ας μην προεξοφλούμε το προσωρινό ως μόνιμο. Είναι κατά την γνώμη μου λάθος.
– Ζούμε σε μια κοινωνία η οποία προσδιορίζεται από την έντονη, ψυχαναγκαστική πολλές φορές, επιδίωξη της τέλειας ζωής. Κατά πόσο πιστεύεις ότι η πανδημία και όσα ζούμε αλλάζουν τις επιδιώξεις μας; Τις προτεραιότητές μας;
Ουδέν κακόν αμιγές καλού. Ευκαιρία να καταλάβουμε πως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Πως τίποτα δεν είναι σίγουρο, πως τίποτα δεν είναι παντοτινό. Ας επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητές μας όποιες και να είναι αυτές. Ας γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τέλος ας γίνουμε αυτό που στερηθήκαμε μέσα από αυτήν την ιστορία. Ας δούμε επιτέλους τι είναι αυτό που πραγματικά έχει αξία να παλέψει κανείς.
– Ποια συναισθήματα σου βγάζει η σημερινή κατάσταση; Τα αναγνωρίζεις και στους γύρω σου ή διακρίνεις κάτι διαφορετικό;
Νομίζω πως το βλέπω περισσότερο σαν ανασυγκρότηση. Χρόνο για να σκεφτώ καλύτερα κάποια πράγματά. Ευκαιρία να γράψω πράγματα που ήθελα και δεν έβρισκα χρόνο. Σίγουρα έχει επηρεάσει η όλη κατάσταση αρνητικά πολύ κόσμο και είναι λογικό. Αυτό όμως που δεν πρέπει να γίνει, είναι να θεωρήσει ο οποιοσδήποτε ότι αυτή η κατάσταση είναι μόνιμη.

– Πόσο εύκολη είναι η ευγνωμοσύνη στις μέρες μας, με όλα αυτά που συμβαίνουν;
Θεωρώ πως σε τέτοιες περιστάσεις περισσότερο πρέπει να είμαστε ευγνώμονες για αυτά που είχαμε. Και όταν με το καλό περάσει όλο αυτό να είμαστε ευγνώμονες που βγήκαμε μέσα από αυτό, χωρίς να αλλοιωθεί ανεπανόρθωτα το είναι μας, αυτό που πραγματικά είμαστε., Τα πιστεύω μας, η οντότητά μας. Γιατί η ευγνωμοσύνη δεν είναι χαρακτηριστικό μιας συγκεκριμένης στιγμής που πρέπει να δείχνεται ή όχι, ανάλογα την περίσταση. Είναι ο παρονομαστής που έδωσε στους αιώνες αξία στην ύπαρξη, στην ζωή. Και πιστεύω πως η ευγνωμοσύνη πάντα είναι εύκολη υπόθεση. Δεν παίζει κανένα ρόλο το τι συμβαίνει. Ακόμη και η πιο αχάριστη διάνοια όταν πολύ διψασμένη πιει ένα ποτήρι νερό νιώθει ευγνωμοσύνη. Είναι εύκολη λοιπόν πολύ εύκολη.
– Με όλα αυτά που περάσαμε αυτή τη χρονιά έχεις νιώσει να φτάνεις στα όριά σου και πως το διαχειρίστηκες;
Στα έσχατα όρια οικονομικά, όπως όλοι, ναι. Καλλιτεχνικά νομίζω πως είχα τον χρόνο να σκεφτώ και να σχεδιάσω πράγματα. Επαγγελματικά όταν κάνεις αυτό που κάνω εγώ, είσαι προετοιμασμένος και «εκπαιδευμένος» στις δυσκολίες. Ο τρόπος όμως που τα κέντρα αποφάσεων αντιμετώπισαν τις ίδιες καταστάσεις με διαφορετικό τρόπο, αυτό κάποια στιγμή εξάντλησε την υπομονή μου. Μετά σκέφτηκα πως αν υπήρχε έστω και μια πιθανότητα να βλάψει κάποιος την τέχνη εκμεταλλευόμενος την κατάσταση, εγώ δεν θα του έδινα την ευκαιρία και δεν θα έβαζα την παραμικρή πλάτη για να το πετύχει. Έτσι στράφηκα σε αυτά που μπορούσα να κάνω και όχι σε αυτά που είχα σχεδιάσει. Δημιούργησα μια στήλη σε συνεργασία με την ΚΟΥΛΤΟΥΡΟΣΟΥΠΑ και τον Γιάννη Τσιρόγλου με τίτλο «ΕΙΚΟΝΩΝ ΛΕΞΕΙΣ» και μέσα από αυτήν ξεκίνησα την διαδραστική μου σχέση που τόσο πολύ αγαπώ με τους θεατές – αναγνώστες.
– Ο Καζαντζάκης γράφει « Όσο ζούμε μια ευτυχία, δύσκολα τη νιώθουμε.. Μονάχα όταν περάσει και κοιτάξουμε πίσω μας αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε πόσο ευτυχισμένοι σταθήκαμε…». Θα μπορούσες να πεις ότι το έχεις νιώσει τη χρονιά που μας πέρασε;
Ναι, γιατί ο Καζαντζάκης δεν μπορεί να κάνει λάθος. Και εγώ δεν αποτελώ εξαίρεση. Και θα σας πω κάτι και να το θυμηθείτε, ο Καζαντζάκης θα επαληθευτεί για μια ακόμη φορά, όταν όλο αυτό περάσει με το καλό, γιατί θα περάσει, τότε λοιπόν θα έρθουν στιγμές που πολλοί θα πουν «Τι ωραία τότε με την καραντίνα αράζαμε σπίτι, βλέπαμε περισσότερο τα παιδιά μας αράζαμε…..κτλ. Κτλ.» και θα είναι αλήθεια γιατί ο άνθρωπος και στις δυσκολότερες στιγμές μόλις περάσουν θυμάται τις στιγμές ευτυχίας.
– Δίνεις σημασία στη γνώμη των άλλων; Στη γνώμη και την άποψη της μάζας; Σε επηρεάζει και αν ναι, σε τι βαθμό;
Με ενδιαφέρει η μοναδικότητα του καθενός η οποία με γοητεύει, με εμπνέει και φυσικά η γνώμη του. Δεν μπορώ να αντιμετωπίσω τους συνανθρώπους μου σαν «μάζα», το αφήνω αυτό σε εκείνους που νομίζουν ότι έχουν το δικαίωμα να το κάνουν. Με επηρεάζει οτιδήποτε είναι καλόβουλο. Αλλά και σε κακόβουλες περιπτώσεις αναρωτιέμαι πως και γιατί κάποιος έφτασε να έχει αυτήν την γνώμη για μένα ή για ότι κάνω… αναλαμβάνω το μέρος της ευθηνής μου και προσπαθώ να διορθωθώ ακόμη και απέναντι σε αυτόν. Άσχετα αν και ο ίδιος κάνει το αντίστοιχο.

– Ποιο είναι αυτό που νιώθεις ότι σου λείπει πιο πολύ τώρα με τους περιορισμούς λόγω κορονοϊού;
Το να έρχομαι με ευκολία σε επαφή με τους ανθρώπους που αγαπώ. Μου λείπει και το να με ρωτούν που θα παρκάρουν για να έρθουν να δουν την παράστασή μας στο θέατρο μας στην Αθηνάς 21 το θέατρο ΜΑΙΩΤΡΟΝ. Μου λείπει η κουβέντα με ένα ποτηράκι κρασί μετά την παράσταση με τους θεατές. Μου λείπει το χαμόγελο και οι φασαρία που κάνουν τα παιδιά πριν και μετά την παράσταση της παιδικής μας σκηνής. Μου λείπουν τα παράπονα για το πόσο γρήγορα τελείωσε η παράσταση. Μου λείπουν πολλά τέτοιου χαρακτήρα. Αυτό που μου λείπει περισσότερο είναι η παρέα των συνεργατών μου όλα αυτά τα χρόνια. Μιλήσαμε πριν για ευγνωμοσύνη, μου λείπει που δεν μπορώ να τους είμαι ευγνώμον για όλες τις συγκινήσεις που μου χάρισαν, που ζήσαμε μαζί θεατές και καλλιτέχνες.
– Με όλα αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο χρόνο, καταφέρνεις να αντικρύσεις με αισιοδοξία το μέλλον;
Ο φόβος για ένα άσχημο παρόν και ένα θλιβερό μέλλον. είναι το πυρομαχικό που οπλίζει το όπλο όσων θέλουν να επιβληθούν ή να εκμεταλλευτούν το μέλλον του άλλου. Αν υπάρχουν τέτοιοι – εύχομαι πως όχι – εγώ δεν θα γίνω μέρος της πολιορκητικής τους μηχανής. Θα αισιοδοξώ και θα δημιουργώ μέχρι εσχάτων. Αυτό κάνουν όλοι όσοι κωπηλατούν στο απέραντο της τέχνης από κτήσεως κόσμου. Δεν βλέπω τον λόγο να αλλάξει κάτι τώρα.
– Αν ο κορονοϊός ήταν θεατρικό έργο ή ποίημα, πώς θα τον περιέγραφες; πώς το φαντάζεσαι;
Θα μου επιτρέψετε να απαντήσω γράφοντας για εσάς ένα Χαϊκού, αυτό το είδος ποίησης το οποίο ξεκίνησε από την Ιαπωνία και το οποίο λατρεύω.

«κεφάλι δράκου
τις φλόγες σου έσπειρες
γνώση θέρισα»

Σαν ένα Χαϊκού λοιπόν. Που μας δίνει την ευκαιρία για σκέψη. Σαν ένα τέτοιο δημιούργημα τον φαντάζομαι και ας έχει «άσχημη» και «τρομαχτική» όψη.

2020…άλλη μια περιστροφή γύρω από τον ήλιο ολοκληρώθηκε…
2021….. καιρός να γυρίσει ο «ήλιος» γύρω από εμάς.

¨Σας ευχαριστώ θερμά για τις πολύ ωραίες ερωτήσεις
που μου έδωσαν την ευκαιρία
να ακουστεί η προσωπική μου αλήθεια¨

Σταύρος Παρχαρίδης
(Ηθοποιός-Σκηνοθέτης-Συγραφέας)

Επιμέλεια κειμένου 
Καμαρίτη Γεωργία
Αρθρογράφος, Συνεργάτης COA

Φρύνη, η καλλίστη εταίρα της Αρχαιότητας
Γεωργία – Γοργώ Αλεξίου

(Πίνακας του Γάλλου ζωγράφου και Ακαδημαϊκού, Ζαν Λεόν Ζερόμ «Η Φρύνη ενώπιον του Αρείου Πάγου», 1861 Αμβούργο Kunsthalle).

Η Φρύνη, καλλίγραμμη με λευκή επιδερμίδα, φοράει μόνο τα λευκά της σανδάλια και τα κοσμήματά της. Με το αριστερό χέρι σκεπάζει το πρόσωπό της. Πίσω της ο ρήτορας Υπερείδης*, ο υπερασπιστής της στην δίκη της, κρατά τον γαλάζιο μανδύα της, που μόλις τράβηξε από πάνω της. Επειδή με την ρητορική του δεινότητα δεν έπεισε τους δικαστές της Ηλιαίας και η δίκη προφανώς θα χανόταν, μηχανεύτηκε αυτή την πράξη, ώστε να αναδείξει την ομορφιά –χάρισμα θείο– της Φρύνης και να την αθωώσουν.
Η Φρύνη, μια θεά ολόγυμνη μπροστά στα βλέμματα των δικαστών!
Την εποχή που όλη η Ελλάδα θαύμαζε τα αριστουργήματα του Πραξιτέλη και του Απελλή και δόξαζε το κάλλος της Φρύνης, κάποιος ρήτορας, ο Ευθίας, προσπάθησε να γίνει εραστής της διάσημης εταίρας. Η Φρύνη τον απέρριψε και εκείνος για να την εκδικηθεί την κατηγόρησε για ασέβεια προς τα θεία και την μήνυσε στην Ηλιαία. Η Φρύνη ζήτησε από τον Υπερείδη να αναλάβει την υπεράσπισή της, ο οποίος υπήρξε εραστής της και μάλιστα κυκλοφορούσε η φήμη πως πλήρωνε 100 φορές παραπάνω από το κανονικό ποσό προκειμένου να απολαύσει τα κάλλη της Φρύνης.
Ο Ευθίας, για να αντιμετωπίσει την ευγλωττία του Υπερείδη κατέφυγε στον ρήτορα Αναξιμένη από την Λάμψακο, δάσκαλο του Αλεξάνδρου και συνέταξε μαζί του το κατηγορητήριο. Έτσι με τα επιχειρήματα που πρόβαλε, στοχεύοντας το θρησκευτικό αίσθημα, έπεισε πολλούς από τους Ηλιαστές πως η Φρύνη πράγματι πρόσβαλε τα θεία.

Ο Υπερείδης υπερασπιζόμενος την Φρύνη ομολόγησε δημόσια πως υπήρξε και ο ίδιος εραστής της. Δήλωσε, μάλιστα, πως γνωρίζοντας καλά τον χαρακτήρα της κατηγορουμένης δεν θα ασεβούσε ποτέ προς τα θεία και ότι η πραγματική αιτία της αγωγής της ήταν η απόρριψη του έρωτα του ενάγοντα προς την εναγομένη. Ωστόσο, η ρητορική έξαρση του Υπερείδη υπήρξε ανίσχυρη να μεταπείσει όλους τους Ηλιαστές. Τότε θυμούμενος μία αλληγορία του Λυσάνδρου, έπιασε την Φρύνη από το χέρι φέρνοντάς την μπροστά, για να μπορούν να την βλέπουν όλοι, όσοι δίκαζαν εκείνη την ημέρα στην Ηλιαία, και τραβώντας τον μανδύα της, ρώτησε: «Ποιος από εσάς θα καταδικάσει τη δύναμη και το κάλλος της Θεάς;» και εμφάνισε μπροστά στα βλέμματα των Ηλιαστών τα θεία κάλλη της Φρύνης, την οποία κατ’ αυτόν ευχαρίστως θα καλούσε αδελφή στην ωραιότητα η Θεά Αφροδίτη.

Οι Ηλιαστές θαμπωμένοι από το κάλλος της Φρύνης και νομίζοντας πως πράγματι έβλεπαν μπροστά τους την ίδια την Θεά Αφροδίτη, την αθώωσαν. Από τότε θεσπίστηκε νόμος πως δεν θα έβγαζαν καταδικαστική απόφαση για κανέναν εάν πρώτα δεν τον έβλεπαν μπροστά τους.

Σχετικά με αυτή τη δίκη ο Αλκίφρων διέσωσε δύο επιστολές της εταίρας Βακχίδας. Η πρώτη απευθύνεται στον Υπερείδη και η δεύτερη στην ίδια τη Φρύνη. Η επιστολή της προς Υπερείδη αναφέρει: «Όλες μαζί οι εταίρες της πόλης και κάθε μία χωριστά, σου οφείλουμε ευγνωμοσύνη καθώς και η Φρύνη. Διότι μπορεί το κατηγορητήριο του παμπόνηρου Ευθία να στράφηκε μόνον κατά της Φρύνης αλλά ο κίνδυνος μας αφορούσε όλες. Εμείς είτε ζητάμε χρήματα από τους εραστές μας είτε όχι, πάντοτε κάποιοι θα βρεθούν να μας κατηγορήσουν ως ασεβείς. Θα ήταν κατά τη γνώμη τους προτιμότερο να σταματήσουμε τον βίο αυτό και να μην έχουμε ούτε φίλους. Τώρα όμως κανείς δεν πρέπει να κατηγορεί το επάγγελμά μας, επειδή βρέθηκε ο δόλιος Ευθίας και τα προκάλεσε όλα αυτά, αλλά να επαινούμε οι πάντες τον δίκαιο Υπερείδη. Πολλά αγαθά ας αποκτήσεις αφού έσωσες χρηστή εταίρα, κι εμείς θα σ’ ανταμείψουμε για λογαριασμό της. Εάν μάλιστα καθίσεις και γράψεις τον λόγο που εκφώνησες υπέρ της Φρύνης, τότε θα πρέπει να σου στήσουμε όλες οι εταίρες χρυσό ανδριάντα σε όποιο μέρος της Ελλάδας εσύ μας υποδείξεις.»

Και η δεύτερη επιστολή της προς τη Φρύνη αναφέρει: «Δεν στεναχωρήθηκα τόσο για τον κίνδυνο που διέτρεξες όσο χάρηκα διότι απαλλάχθηκες από πονηρό εραστή και βρήκες να ερωτευθείς τον χρηστό Υπερείδη. Διότι η δίκη έγινε και για την ευτυχία σου, εφόσον από αυτήν έγινες διάσημη, όχι μόνον στην Αθήνα, αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Ο Ευθίας θα τιμωρηθεί, όπως του πρέπει, αφού θα σε στερηθεί. Τον οδήγησε η έμφυτη αμάθεια να υπερβεί το μέτρο της ερωτικής ζηλοτυπίας. Σίγουρα, τώρα, σε ποθεί περισσότερο από τον Υπερείδη και δεν σε έχει. Ο Υπερείδης δίκαια υπερηφανεύεται για την συνηγορία του, ενώ ο Ευθίας πρόθυμα θα σου προσφέρει παρακλήσεις και χρυσό. Πρόσεχε φίλη μου, για χάρη της αξιοπρέπειάς μας, μην παραλείψεις τίποτα απ’ όσα οφείλεις. Ούτε τον Υπερείδη να παραγκωνίσεις, που σου χάρισε την ελευθερία και την ζωή, ούτε στις ικεσίες του Ευθία να υποκύψεις, ούτε και να πιστέψεις όσους λένε, ότι εάν δεν γύμνωσες το στήθος σου δεν θα πετύχαινε ποτέ την αθώωσή σου ο ρήτορας. Και αυτό διότι μόνον η συνηγορία εκείνου βρήκε την κατάλληλη στιγμή για την υπέροχη χειρονομία και την αξιέπαινη πράξη».

Η Φρύνη, πριν μεταμορφωθεί στην διάσημη εταίρα, ονομαζόταν Μνησαρέτη, ήταν κόρη μιας πάμφτωχης οικογένειας από τις Θεσπιές της Βοιωτίας και ο πατέρας της ονομαζόταν Επικλής. Κατά τους ιστορικούς γεννήθηκε το 371 ή το 365 π.Χ. και απεβίωσε στην Αθήνα το 310 π.Χ. Για να βοηθήσει την οικογένειά της μάζευε και πουλούσε κάπαρη. Οι συνθήκες ζωής την ανάγκασαν να αναζητήσει την τύχη της στην Αθήνα, όπου για λίγο διάστημα εξάσκησε το επάγγελμα της αυλητρίδας, ενώ πολύ σύντομα, λόγω της άφθαστης ομορφιάς του προσώπου της, της ασύγκριτης καλλιγραμμίας του σώματός της, αλλά και της απαράμιλλης ευφυΐας της, άρχισε να ασκεί το επάγγελμα της εταίρας. Οι άλλες εταίρες της Αθήνας της έδωσαν το ψευδώνυμο Φρύνη*, λόγω του υπόλευκου δέρματός της και σύντομα όλοι την ονόμαζαν έτσι.
Η Φρύνη δεν ήταν μόνο μια πανέμορφη εταίρα, ήταν καλλιεργημένη και έξυπνη και αυτό το αποδεικνύουν μερικές εύστοχες απαντήσεις που έδωσε σε επίδοξους εραστές της, οι οποίες δείχνουν την ετοιμότητά της. Ο Μάχων γράφει ότι κάποτε ο Μοίριχος ζήτησε από την Φρύνη να του δοθεί κι εκείνη απαίτησε μία μνα, δηλαδή εκατό δραχμές. Κι όταν εκείνος σχολίασε ότι την προηγούμενη μέρα είχε πάει μ’ έναν ξένο για δύο χρυσούς στατήρες, δηλαδή σαράντα αργυρές δραχμές, εκείνη του απάντησε: «Περίμενε λοιπόν κι εσύ μέχρι να μου ξαναέρθει ερωτικό πάθος (έως ου βινητιάσω) και θα σου πάρω τόσα». Κάποτε που συνδειπνούσε με κάποιον που μύριζε τραγίλα, σήκωσε ένα δέρμα χοιρινό και του είπε, «λάβε και τούτο τράγε», μια φράση που έχει διπλή σημασία. Η μία είναι «πάρ’ το κι αυτό τράγε» κι η άλλη «παρ’ το και τούτο και φάτο».

Οι στέφανοι μπορεί να χρησιμοποιούνταν για την ανάκληση των νεκρών από τον Κάτω Κόσμο, από κάποιους ψευδομάντεις ψυχαγωγούς, αλλά και οι ερωτευμένοι συνήθιζαν να κρεμάνε στεφάνια έξω από την πόρτα της αγαπημένης τους, για να γητέψουν την ψυχή της και να ανταποκριθεί στο έρωτά τους. Το ίδιο, βέβαια, έκαναν και οι ερωτευμένες γυναίκες. Συνήθιζαν ακόμη και στα συμπόσια να στεφανώνουν τον/την αγαπημένο/η τους με φρέσκα άνθη. Κάποτε ένας τσιγκούνης εραστής, που ήθελε να δώσει λιγότερα, αλλά δεν τα κατάφερνε να την πείσει, της είπε κατ’ ευφημίαν, αλλά και διφορούμενα, «Αφροδίσιον ει Πραξιτέλους», δηλαδή είσαι η Αφροδιτούλα του Πραξιτέλη, ή μπορεί να ερμηνευτεί ότι είσαι ο αφροδισιασμός ο βαρύμισθος, παίζοντας με την λέξη Πραξιτέλης, που σημαίνει αυτόν που επιβάλλει τέλη, δασμούς. Και η εύστροφη εταίρα, χωρίς να χάσει καιρό, του απάντησε: «Συ δ’ Έρως Φειδίου», «κι εσύ είσαι ο Έρωτας του Φειδία», δηλαδή «κι εσύ είσαι ο έρωτας του τσιγκούνη», παίζει με την λέξη Φειδίας, από το ρήμα φείδομαι, το οποίο στην συγκεκριμένη περίπτωση σημαίνει «τσιγκουνεύομαι».
Όπως μας διηγείται ο Καλλίστρατος, η Φρύνη συσσώρευσε τόσα πλούτη, ώστε όταν το 335, ο Αλέξανδρος ο Μέγας, κατέσκαψε την Θήβα και γκρέμισε τα τείχη της πόλης, προσφέρθηκε να τα ανοικοδομήσει με την προϋπόθεση να τεθεί επιγραφή πάνω από την πύλη, η οποία να ανέφερε «Αλέξανδρος μέν κατέσκαψεν, ανέστησε δε Φρύνη η εταίρα», όμως οι Θηβαίοι αρνήθηκαν την πρότασή της, φοβούμενοι πιθανόν αντίποινα του Αλεξάνδρου.
Σύμφωνα με τον Αθήναιο, η Φρύνη ήταν ακόμα πιο όμορφη στα αθέατα σημεία του σώματός της. Κανένας δεν μπορούσε να δει γυμνό το σώμα της, γιατί φορούσε πάντα μία εσθήτα που το κάλυπτε καλά και επίσης δεν σύχναζε ποτέ στα δημόσια λουτρά. Η Φρύνη δεν παντρεύτηκε και δεν έπαψε στιγμή να ασκεί το λειτούργημα της εταίρας.

*Ο Υπερείδης (389 π.Χ. – 322 π.Χ.), Αθηναίος λογογράφος, πολιτικός και στρατηγός, μαθητής του Ισοκράτη και του Πλάτωνα, υπήρξε εραστής της Φρύνης. Επιφανής ηγέτης της αντιμακεδονικής πολιτικής παράταξης πήρε ενεργό μέρος στα πολιτικά της πατρίδας του, δίπλα στον Δημοσθένη εναντίον του Φιλίππου της Μακεδονίας. Μετά την ήττα των Αθηναίων στην Μάχη της Κραννώνας, ο Υπερείδης κατέφυγε στο ιερό του Αιακού στην Αίγινα, όπου και τον συνέλαβαν. Η παράδοση λέει ότι έκοψε την γλώσσα του με τα δόντια του για να μην αναγκαστεί να προδώσει. Ο σπουδαιότερος λόγος του ήταν ο Επιτάφιος για κείνους που έπεσαν στον Λαμιακό πόλεμο. Μετά την ήττα των Αθηναίων στον Λαμιακό πόλεμο τον συνέλαβε και τον εκτέλεσε ο Αρχίας ο Θούριος υπό τις διαταγές του Αντίπατρου (322 π.Χ.).
*Φρύνη, το θηλυκό του Φρύνος. Φρύνος είναι η κοινή ονομασία για ορισμένα άνουρα αμφίβια, κυρίως της οικογένειας Bufonidae, που χαρακτηρίζονται από τραχύ, στεγνό δέρμα, κοντά πόδια και μεγάλα εξογκώματα πίσω από τα μάτια. Η διάκριση ανάμεσα σε βατράχους και φρύνους δεν είναι εμφανής στην επιστημονική ταξινόμηση. Στην Ελλάδα απαντώνται πέντε είδη φρύνων με τις αντίστοιχες επιστημονικές τους ονομασίες στην λατινική: ο κοινός φρύνος, ο πράσινος φρύνος , ο πηλοβάτης, η κιτρινομπομπίνα και η κοκκινομπομπίνα.

Πηγές:
1) Φρύνη, Υπερείδης, Φρύνος – από Βικιπαίδεια.
2) «Φρύνη, η ιερόδουλη που λάτρεψε ο Πραξιτέλης» – Μηχανή του Χρόνου.
3)«Εταίρα Φρύνη: Η Αφροδίτη του Πραξιτέλη και του Μποτιτσέλι», Μυθική Αναζήτηση.
4) «Φρύνη – Η ωραιότερη εταίρα της αρχαιότητας» – Αντικλείδι.

Με εκτίμηση και φιλότητα
Γεωργία – Γοργώ Αλεξίου
Πρόεδρος της Ένωσης Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος (ΕΛΒΕ)

Επιμέλεια κειμένου
Καμαρίτη Γεωργία
Αρθρογράφος, Συνεργάτης COA

«Ο επαναστατημένος άνθρωπος», (απόσπασμα)

Albert Camus
(7 Νοεμβρίου 1913 – 4 Ιανουαρίου 1960)

Τι είναι ένας επαναστατημένος άνθρωπος; Ένας άνθρωπος που λέει όχι.
Αρνιέται αλλά δεν παραιτείται: είναι ακόμα κι αυτός που λέει ναι από την πρώτη του κίνηση.
Ένας σκλάβος που σ’ όλη του τη ζωή δεχόταν διαταγές και ξαφνικά κρίνει μια νέα εντολή απαράδεχτη.
Ποιο είναι το περιεχόμενο αυτού του “όχι”;
Σημαίνει, λόγου χάρη, «η υπόθεση τραβάει μακριά», «μέχρι εκεί και μη παρέκει», «το παρακάνετε» κι ακόμα «υπάρχει ένα όριο που δε θα ξεπεράσετε».
Με λίγα λόγια αυτό το “όχι” επιβεβαιώνει την παρουσία ενός ορίου. Ξαναβρίσκουμε την ίδια ιδέα του ορίου στο αίσθημα του επαναστατημένου, ότι ο άλλος υπερβάλλει, ότι απλώνει τα δικαιώματά του πέρα από κάποια σύνορα, όπου βρίσκουν αντιμέτωπο ένα άλλο δικαίωμα και περιορίζονται απ’ αυτό.
Έτσι το κίνημα εξέγερσης στηρίζεται ταυτόχρονα πάνω στην κατηγορηματική άρνηση μιας παραβίασης που κρίνεται απαράδεχτη και την όχι πολύ ξεκάθαρη βεβαιότητα ενός σταθερού δικαιώματος ή σωστότερα την εντύπωση του επαναστατημένου ότι «έχει το δικαίωμα να…».
Η εξέγερση δε γίνεται χωρίς το αίσθημα ότι, κάποιος και κάπου, έχει δίκιο.
Εδώ είναι που ο επαναστατημένος σκλάβος λέει ταυτόχρονα και ναι και όχι.
Επιβεβαιώνει ότι εκτός από το όριο υποψιάζεται πως κάτι υπάρχει που θέλει να διατηρήσει μέσα από το όριο.
Αποδεικνύει πεισματάρικα ότι υπάρχει μέσα του κάτι που «αξίζει τον κόπο να…», που ζητάει να το προσέξουν.
Με κάποιο τρόπο, αντιμετωπίζει την διαταγή που τον καταπιέζει, μ’ ένα είδος δικαιώματος να μην καταπιεστεί περισσότερο απ’ όσο μπορεί ν’ ανεχτεί.

Επιμέλεια κειμένου 
Παπαδανιήλ Ελπίδα
Αρθρογράφος, Συνεργάτης COA

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ vs COVID 19

Κορονοϊός, πανδημία, καραντίνα….πώς διαχειριζόμαστε αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση; Πόσο επιβαρύνει τον τομέα της τέχνης που υπηρετούμε; Πόσο αλλάζει τις ζωές μας; Είναι εύκολη η προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα; Μήπως καταλήγουμε να βλέπουμε τον εαυτό μας με ένα εξαιρετικά περιορισμένο τρόπο, σε ένα πλαίσιο που ελαχιστοποιεί τα όνειρα και τις προσδοκίες μας;
Εγγραφείτε στο email μας για να λαμβάνετε ενημερωτικά άρθρα και κείμενα και γνωρίστε τις διαφορετικές εμπειρίες ανθρώπων.
Στείλτε μας τις δικές σας απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο και μοιραστείτε μαζί μας τις σκέψεις σας για την πανδημία και τις τυχόν αλλαγές που έχει επιφέρει στη ζωή σας.

ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Κι όλα αυτά να τα επικοινωνήσεις με τους γύρω σου
κάνοντας τα ζυμομύκητες
μεταμόρφωσης του «υπάρχοντος κόσμου»
σε έναν άλλο «κόσμο» πιο ανθρώπινο,
πιο υγιή και πιο όμορφο!
Γιατί αυτό το χρωστάμε στα παιδιά μας! 

H Λογοτεχνία ή η Συγγραφή θα έλεγα καλύτερα για μένα είναι πρώτα – πρώτα μια βαλβίδα εκτόνωσης των πιέσεων που δέχομαι από το εξωτερικό μου περιβάλλον αλλά και των πιέσεων που ασκούνται στον εσωτερικό μου κόσμο από τις πνευματικές και ψυχικές μου διεργασίες. Η συγγραφή όμως είναι κι ένας τρόπος να μετουσιώσεις όλα αυτά που σε διεγείρουν, σ’ ανησυχούν και σε προβληματίζουν σε Λόγο.

Ένας Λόγος που μπορεί να μετατραπεί σε γέφυρα επικοινωνίας με τους συνανθρώπους σου. Γιατί αυτό είναι το ζητούμενο! Να καταγράψεις τους δικούς σου προβληματισμούς, την δική σου άποψη, για όλα αυτά που συμβαίνουν και για όλα αυτά που δεν συμβαίνουν, γι’ αυτά που υπάρχουν και γι’ αυτά που δεν υπάρχουν, γι’ αυτά που θεωρείς εσύ σημαντικά και για αυτά που ομορφαίνουν την ζωή μας και τον κόσμο μας. Κι όλα αυτά να τα επικοινωνήσεις με τους γύρω σου κάνοντας τα ζυμομύκητες μεταμόρφωσης του «υπάρχοντος κόσμου» σε έναν άλλο «κόσμο» πιο ανθρώπινο, πιο υγιή και πιο όμορφο! Γιατί αυτό το χρωστάμε στα παιδιά μας!

Η σχέση μου με την συγγραφή ξεκινάει από τα πρώτα μου νεανικά χρόνια. Η ανάγκη μου να καταγράψω αυτά που θεωρώ ιδιαίτερα και σημαντικά για μένα με ωθεί να συγγράψω και να φέρω στο φως της δημοσιότητας, το πρώτο μου βιβλίο, «Ορφέας -Παγγαίο -Ροδολίβος». Η θετική του αποδοχή από τον κόσμο και ένα ιδιαίτερο γεγονός* μ’ έσπρωξαν να συνεχίσω γράφοντας αρκετά άρθρα και βιβλία, ιστορικών, κοινωνικών και λογοτεχνικών θεμάτων. Βέβαια με το πέρασμα του χρόνου δημιουργήθηκε και η κατηγορία των ανέκδοτων συγγραφικών μου δημιουργημάτων που περιμένουν την ώρα τους για να ‘ρθουν στο φως.

*( Το 1990 συμμετείχα σε μια πολιτιστική πρωτοβουλία για την ίδρυση του Φεστιβάλ Αμφίπολης. Όταν η κόρη του αείμνηστου Αρχαιολόγου της Αμφίπολης Δημ. Λαζαρίδη, Πέπη Λαζαρίδου, καταξιωμένη αρχαιολόγος κι αυτή, μου πρότεινε να βρω και να διαβάσω ένα βιβλίο για τον Ορφέα και το Παγγαίο που της άρεσε πολύ, όταν της είπα ότι ήταν δικό μου, με συνεχάρη! … και κατάλαβα ότι έπρεπε να συνεχίσω να γράφω).
– Κορονοϊός, πανδημία, lockdown.. προσωπικά πώς σε έχει επηρεάσει αυτή η κατάσταση; πώς διαχειρίζεσαι την περίοδο που διανύουμε; Πώς ισορροπείς;
Εδώ κι ένα χρόνο η ζωή μας έχει αλλάξει. Ο Κορονοϊός σαν μυστηριώδης παγκόσμιος δικτάτορας μας επιβάλλει τους κανόνες του. Είναι πρωτόγνωρη εμπειρία για όλους μας. Η αίσθηση ανασφάλειας και ανελευθερίας είναι διάχυτη σ’ όλο τον κόσμο. Όλους μας έχει επηρεάσει αυτή η κατάσταση. Από μέρους μου προσπαθώ τον χρόνο αυτό να τον μετατρέψω σε χρόνο προβληματισμού αλλά και δημιουργίας νέων πραγμάτων. Νομίζω ότι είναι κάτι σαν φυσικός νόμος, να θέλουμε να γεννήσουμε καινούρια πράγματα όταν νοιώθουμε ότι χάνουμε κάτι σημαντικό από την ζωή μας. Δημιουργώντας είναι σαν να συνεχίζουμε την ζωή μας μέσα από αυτά που γεννάμε.
– Τι σε ανησυχεί πιο πολύ τώρα, στην εποχή της πανδημίας; Η δουλειά σου, η υγεία σου; Οι δικοί σου άνθρωποι;
Η αλήθεια είναι ότι πρώτα από όλα μ’ ανησυχεί η ασφάλεια και η υγεία των δικών μου ανθρώπων και μετά έρχεται η σειρά της προσωπικής μου υγείας και της εργασίας μου.
– Πόσο επηρέασε η πανδημία του κορονοϊού τον τομέα της τέχνης που υπηρετείς;
Νομίζω ότι ο τομέας της τέχνης αλλά και της συγγραφής έχει επηρεαστεί πάρα πολύ από την πανδημία του Κορονοϊού. Είναι κοινή διαπίστωση ότι κάθε μεγάλη δυσκολία είναι πηγή έμπνευσης για κάθε δημιουργό. Όμως η ιδιόμορφη κατάσταση που ζούμε απέκλεισε τους δημιουργούς από την δυνατότητα να επικοινωνήσουν το έργο τους με το κοινό, και μην ξεχνάμε ότι οι καλλιτέχνες που βιοπορίζονται από την τέχνη τους βρέθηκαν σε πάρα πολύ δεινή και τραγική θέση όλο αυτό το διάστημα.
– Αναπροσαρμόζονται τα δεδομένα στο χώρο της τέχνης σήμερα; Εν όψη της πανδημίας του κορονοϊού αλλάζει η επαγγελματική της μορφή;
Οπωσδήποτε κάτι καινούριο θα γεννηθεί από αυτό που ζούμε σήμερα. Οι δημιουργοί θ’ αναζητήσουν νέους τρόπους έκφρασης και επικοινωνίας με τον κόσμο. Θα αλλάξουν πολλά αλλά την μορφή που θα πάρουν θα την δείξει ο χρόνος.
– Στον άνθρωπο υπάρχουν πάντα δύο αντικρουόμενες ανάγκες, η ανάγκη για ελευθερία και η ανάγκη για ασφάλεια. Ποια πιστεύεις ότι κυριαρχεί εντονότερα σήμερα;
Ασφάλεια είναι η αγκαλιά της μάννας για το μικρό παιδί, είναι η φωλιά του Αετού για το αετόπουλο. Αυτή όμως την ασφάλεια σου την εξασφαλίζουν οι άλλοι μέχρι να μεγαλώσεις, να δυναμώσουν τα φτερά σου και να πετάξεις στον δικό σου ουρανό, ελεύθερος και δυνατός, για να μπορέσεις να δημιουργήσεις την δική σου ασφάλεια για σένα και για τους δικούς σου.
Σήμερα όμως κυριαρχεί η ανασφάλεια για όλα και για όλους και για την ασφάλειά μας και για την ελευθερία μας. Πρέπει λοιπόν να απελευθερωθούμε από τα δεσμά αρρωστημένων εξαρτήσεων και λανθασμένων επιλογών μας και να διεκδικήσουμε ελεύθεροι πλέον την δική μας υγιή ασφάλεια.
Φέτος γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Μια χούφτα Έλληνες άφησαν στην άκρη την ασφάλεια της ζωής και της περιουσίας τους και βγήκαν στον πόλεμο για να λευτερωθούν από 400 χρόνια σκλαβιάς στον Τούρκο, κόντρα στους «λογικούς και ασφαλείς» κοτζαμπάσηδες της εποχής που στήριζαν την ασφάλεια του άδικου πλούτου τους. Γιατί όμως; Για να κερδίσουν την Ελευθερία τους και να φτιάξουν πλέον μια ασφαλή ζωή γι’ αυτούς και τα παιδιά τους. Συνεπώς θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ανάγκη για ελευθερία στον άνθρωπο μπορεί να γεννήσει την ανάγκη για την ασφάλεια του, η ασφάλεια από μόνη της όταν είναι κι εξαρτημένη δεν μπορεί να γεννήσει την Ελευθερία απεναντίας μπορεί να κάνει τον άνθρωπο νωθρό και χειραγωγούμενο, δούλο!
– Ζούμε σε μια κοινωνία η οποία προσδιορίζεται από την έντονη, ψυχαναγκαστική πολλές φορές, επιδίωξη της τέλειας ζωής. Κατά πόσο πιστεύεις ότι η πανδημία και όσα ζούμε αλλάζουν τις επιδιώξεις μας; Τις προτεραιότητές μας;
Πόσο τέλεια μπορεί να η ζωή μας σήμερα όταν τα κριτήρια της τελειότητας είναι αυτά: του καταναλωτισμού, του φαίνεσθαι και του κατέχειν υλικά αγαθά; Αλίμονο αν μετά απ’ όλα αυτά που ζούμε δεν αλλάξουμε επιδιώξεις και προτεραιότητες. Ο δρόμος της υποτιθέμενης τέλειας ζωής έχει ημερομηνία λήξης αλλά και σκοτεινό κι απόκρημνο αδιέξοδο. Ας κοιτάξουμε λίγο δίπλα μας τον συνάνθρωπό μας, το περιβάλλον μας, τη Γη μας.
– Ποια συναισθήματα σου βγάζει η σημερινή κατάσταση; Τα αναγνωρίζεις και στους γύρω σου ή διακρίνεις κάτι διαφορετικό;
Νομίζω ότι τα συναισθήματα που εκδηλώνονται από τους ανθρώπους όλο αυτό το διάστημα είναι συγκεχυμένα. Κυριαρχεί ο φόβος, η θλίψη, η λύπη, η οργή, η καχυποψία, ο εκνευρισμός και ο θυμός. Βέβαια η παρατεταμένη διάρκεια της καραντίνας δημιουργεί πολλές φορές σχιζοφρενικές εκδηλώσεις από τους ανθρώπους μ’ αποτέλεσμα να έρχονται στην επιφάνεια η επιθετικότητα, ο φθόνος και η κακία.
Προσωπικά πέρα από ένα φυσιολογικό φόβο που νοιώθω από την απειλή του Κορονοϊού πολλές φορές θυμώνω από τις ανώριμες συμπεριφορές των ανθρώπων και ιδιαίτερα αυτών που κατέχουν θέσεις ευθύνης και θλίβομαι για τους συνανθρώπους μας που χάνονται καθημερινά.

«Η ευτυχία είναι πράγμα απλό και λιτοδίαιτο —
ένα ποτήρι κρασί, ένα κάστανο,
ένα φτωχό μαγκαλάκι,
η βουή της θάλασσας.
Τίποτα άλλο!»
Ν. Καζαντάκης

– Πόσο εύκολη είναι η ευγνωμοσύνη στις μέρες μας, με όλα αυτά που συμβαίνουν;
Η ευγνωμοσύνη είναι μία έννοια επίκαιρη όσο ποτέ! Επίκαιρη γιατί η συνειδητοποίησή της μπορεί να μας αλλάξει την ζωή. Επίκαιρη γιατί σήμερα είναι τόσο δυσεύρετη όσο και αναγκαία για να επιβιώσουμε ως ανθρώπινο είδος. Κάτι σαν το εμβόλιο του Κορονοϊού που περιμένουμε εναγωνίως. Αν κάποια στιγμή συνειδητοποιήσουμε ότι ερχόμαστε γυμνοί στη Γη και γυμνοί φεύγουμε, τότε θα πλημμυρίσουμε από αισθήματα ευγνωμοσύνης για τον αέρα π’ αναπνέουμε, για τον ήλιο που μας φωτίζει, για τα μύρια αγαθά της γης που απολαμβάνουμε και για τους ανθρώπους και τα ζωντανά που μας ομορφαίνουν και μας ζεσταίνουν τη ζωή μας. Γιατί τίποτα και ποτέ δεν είναι δεδομένο στον κόσμο μας!
– Με όλα αυτά που περάσαμε αυτή τη χρονιά έχεις νιώσει να φτάνεις στα όριά σου και πως το διαχειρίστηκες;
Ίσως λόγω ιδιοσυγκρασίας δεν έχω νιώσει να ξεπερνώ τα όρια μου, γιατί πάντα πιστεύω ότι κάτι δυσάρεστο που έρχεται στη ζωή μας μπορεί να κρύβει μέσα του και κάτι θετικό για την εξέλιξή μας.
– Ο Καζαντζάκης γράφει « Όσο ζούμε μια ευτυχία, δύσκολα τη νιώθουμε.. Μονάχα όταν περάσει και κοιτάξουμε πίσω μας αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε πόσο ευτυχισμένοι σταθήκαμε…». Θα μπορούσες να πεις ότι το έχεις νιώσει τη χρονιά που μας πέρασε;
Σίγουρα όταν ζούμε μέσα σε κάποιες προνομιούχες συνθήκες ζωής τις θεωρούμε δεδομένες και δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε αυτό που έχουμε κι απολαμβάνουμε. Μονάχα όταν χάνουμε κάτι το εκτιμούμε και το ιεραρχούμε σωστά. Έτσι είναι κι η ευτυχία, τόσο απλή αλλά και τόσο σύνθετη. Μικρά-μικρά πραγματάκια που ενωμένα μαζί κάνουν κάτι πολύ μεγάλο και σημαντικό. σαν ένα πανέμορφο ψηφιδωτό. Η δοκιμασία αυτή που περάσαμε και περνάμε μας ωθεί να συνειδητοποιήσουμε στο πόσο τυχεροί κι ευτυχισμένοι ήμασταν μέχρι τώρα και στο τι χρειάζεται να κάνουμε στη συνέχεια για να συνεχίσουμε να είμαστε ευτυχισμένοι. «Η ευτυχία είναι πράγμα απλό και λιτοδίαιτο —ένα ποτήρι κρασί, ένα κάστανο, ένα φτωχό μαγκαλάκι, η βουή της θάλασσας. Τίποτα άλλο!» Ν. Καζαντάκης
– Δίνεις σημασία στη γνώμη των άλλων; Στη γνώμη και την άποψη της μάζας; Σε επηρεάζει και αν ναι, σε τι βαθμό;
Θα ήταν πολύ εγωιστικό να πούμε ότι δεν δίνουμε σημασία στην γνώμη των άλλων. Πάντα δίνουμε σημασία και πάντα μας επηρεάζει η γνώμη των άλλων. Απλώς με τον χρόνο μαθαίνουμε να φιλτράρουμε αυτά που ακούμε από τους άλλους κι από την κοινή γνώμη και να βγάζουμε το δικό μας κατασταλαγμένο συμπέρασμα.
– Ποιο είναι αυτό που νιώθεις ότι σου λείπει πιο πολύ τώρα με τους περιορισμούς λόγω κορονοϊού;
Νιώθω να μου λείπει η επαφή με τους ανθρώπους, με τους δικούς μου ανθρώπους, με τους φίλους μου. Μου λείπει η αγκαλιά τους, το βλέμμα τους η ανάσα τους…
– Με όλα αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο χρόνο, καταφέρνεις να αντικρύσεις με αισιοδοξία το μέλλον;
Νομίζω ότι αν εκλείψει η αισιοδοξία από τον άνθρωπο αυτό θα είναι η παραδοχή της θανατικής του καταδίκης. Όμως αυτό δεν συνεπάγεται ότι δεν πρέπει να μας προβληματίσει και να μας ταρακουνήσει αυτό που ζούμε σ’ αυτή την περίοδο. Η φύση μας χτυπάει μια μεγάλη καμπάνα συναγερμού για το που βαδίζουμε σαν ανθρωπότητα και πρέπει να το λάβουμε σοβαρά υπόψη, έτσι ώστε με αισιοδοξία, σύνεση και ανθρωπιά να σχεδιάσουμε το μέλλον μας που εδώ και καιρό το σκιάζουν μαύρα σύννεφα.
– Αν ο κορονοϊός ήταν ποίημα πώς θα τον περιέγραφες; πώς το φαντάζεσαι;
Εδώ Θα σας καταθέσω ένα δικό μου ανέκδοτο ακόμη ποίημα που έγραψα για αυτόν τον λόγο τον Απρίλη του 2020.

Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ
Κρυμμένος ο θανάσιμος εχθρός
Αόρατος!
Τον υποψιαζόμαστε,
πίσω από κάθε βήξιμο
πίσω από κάθε χειραψία
πίσω από κάθε βλέμμα
σαν καταδότης της κατοχής με τη μαύρη κουκούλα
Κρυμμένος ο θανάσιμος εχθρός
Αόρατος!
Τον ψάχνουμε,
πίσω από ένα ποτήρι καφέ
πίσω απ’ ένα τσιγάρο
πίσω από ένα νόμισμα
σαν ρωμαϊκό δηλητήριο που πότισε τα πάντα
Κρυμμένος ο θανάσιμος εχθρός
Αόρατος!
Τον νιώθουμε,
πίσω από κάθε έκτακτο δελτίο ειδήσεων
πίσω από τους αριθμούς των κρουσμάτων
πίσω από τους αμείλικτους αριθμούς των νεκρών
Σαν μεσαιωνικό δήμιο με τον πέλεκυ πάνω απ’ το κεφάλι μας
Κρυμμένος ο θανάσιμος εχθρός!
Αόρατος
Ο κορονοϊός!

– 2020…άλλη μια περιστροφή γύρω από τον ήλιο ολοκληρώθηκε… 2021….

ΓΕΝΟΙΤΟ
Γένοιτο φως!
Στο μικρό παιδί
π’ ανοίγει τα μάτια του σ’ αυτόν τον κόσμο
Στο μικρό φυτό
που σκάζει μέσα απ’ το χώμα και ψάχνει τον ήλιο
Στα σκοτεινά βάθη των ωκεανών
που περιμένουν μια φωτεινή αχτίδα
Στο ξεχασμένο άστρο της νύχτας
που κοιμάται στη γωνιά του σύμπαντος
Γένοιτο φως!
Στα χελιδόνια της άνοιξης
τους κτίστες των καινούργιων μικρών κόσμων
Στις σκοτεινές σπηλιές
που εκκολάπτουν το πρωτόγονο
Σ’ αυτό που υπάρχει
και δεν αφήνει αυτό που έρχεται
Σ’ αυτούς που ξέχασαν
ποιοι είναι, τί κάνουν, πού πάνε
Στις μαύρες ψυχές
τις κατεργαζόμενες τη σήψη
Στο άδικο
το ριζωμένο στα μυαλά των ανθρώπων
Στους μανιασμένους ηνίοχους της Γης
κι άπληστους οδηγούς της καταστροφής μας
Στον σύγχρονο σκλάβο των ημερών μας
τον φλεγόμενο από τον πόθο της λευτεριάς
Γένοιτο φως!
Αγλαό, Λαμπερό, Φωτοβόλο
Εσπερινό, Ιερό, Ανέσπερο
Άκτιστο, Άσβεστο, Ιλαρό
Φως Ελληνικό!

Επιμέλεια κειμένου 
Γκίκα Βιβή
Αρθρογράφος, Συνεργάτης COA

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ vs COVID 19

Κορονοϊός, πανδημία, καραντίνα….πώς διαχειριζόμαστε αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση; Πόσο επιβαρύνει τον τομέα της τέχνης που υπηρετούμε; Πόσο αλλάζει τις ζωές μας; Είναι εύκολη η προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα; Μήπως καταλήγουμε να βλέπουμε τον εαυτό μας με ένα εξαιρετικά περιορισμένο τρόπο, σε ένα πλαίσιο που ελαχιστοποιεί τα όνειρα και τις προσδοκίες μας;
Εγγραφείτε στο email μας για να λαμβάνετε ενημερωτικά άρθρα και κείμενα και γνωρίστε τις διαφορετικές εμπειρίες ανθρώπων.
Στείλτε μας τις δικές σας απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο και μοιραστείτε μαζί μας τις σκέψεις σας για την πανδημία και τις τυχόν αλλαγές που έχει επιφέρει στη ζωή σας.

Ταυλαρίδου Ζωή
¨Σωφέρ Θεάτρου¨

¨Θέατρο…
ο κυριότερος λόγος για τον οποίο εκφράζομαι
συγγραφικά και καλλιτεχνικά,
η κινητήριος δύναμη της πορείας μου
από το μέσα στο έξω,
η απόλυτη επαφή μου με το Εγώ μου
και τον Άλλον.¨

Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω πως η σχέση μου με το θέατρο δεν είναι επαγγελματική. Είμαι εκπαιδευτικός σε δημόσιο σχολείο και με αυτό βιοπορίζομαι. Ασχολήθηκα με τη σκηνή ερασιτεχνικά πριν αρκετά χρόνια, αρχής γενομένης του διορισμού μου στον Έβρο (2006). Συμμετείχα σε εργαστήρι Αρχαίου Δράματος του συλλόγου Διονύσου της Ορεστιάδας, υπό την καθοδήγηση και διδασκαλία του Αντώνη Θεοδωρακόπουλου.
Έπειτα, παρακολούθησα μαθήματα θεάτρου στο θεατρικό εργαστήρι «Νέμεση» της Τίνας Στεφανοπούλου, την οποία και θεωρώ τεράστια μορφή στη διδασκαλία του θεάτρου στη Θεσσαλονίκη (2009-2014). Έκτοτε, η καρδιά μου και η σκέψη μου αναπνέουν σε αυτόν τον ρυθμό.
Το θέατρο ξεκίνησε ως μια διέξοδος για μένα, ένας άλλος κόσμος διαφορετικού μεγέθους, όπου μπορώ να είμαι ο εαυτός μου, αλλά και να μην είμαι… Και να ξέρω τη διαφορά. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν και γνωρίζοντας λιγάκι τη δυναμική της σκηνής, ξεκίνησα να γράφω για παραστάσεις που παρακολουθούσα στην αγαπημένη μου οικογένεια, την «Κουλτουρόσουπα» («Κ»), πιο συγκεκριμένα στη στήλη μου «Σωφέρ Θεάτρου» (2016 έως σήμερα).
Έπειτα, δοκίμασα να μεταφέρω τη Σωφέρ και στο διαδικτυακό ραδιόφωνο του EOE ARTS RADIO – σήμερα GRDISCOVERY, παρουσιάζοντας θεατρικές παραστάσεις, συνεντεύξεις και θεατρικούς μονολόγους ηθοποιών της πόλης μας (2019-2020).
Τον τελευταίο χρόνο, το λοκντάουν και τα κλειστά θέατρα με οδήγησαν να ασχοληθώ με βιντεοσκοπημένες συνεντεύξεις ανθρώπων του θεάτρου για τη στήλη «Σκηνής Διάλογοι» της «Κ», προκειμένου να βγει προς τα έξω η σκέψη και η ψυχή αυτών των ανθρώπων, που έχουν τόσο πληγεί από τη μάστιγα αυτή.

– Κορονοϊός, πανδημία, lockdown.. προσωπικά πώς σε έχει επηρεάσει αυτή η κατάσταση; πώς διαχειρίζεσαι την περίοδο που διανύουμε; Πώς ισορροπείς;
Επειδή δεν βιοπορίζομαι από το θέατρο, η όλη αυτή κατάσταση δεν με έχει επηρεάσει οικονομικά, παρά μόνο ψυχολογικά. Όλος αυτός ο εγκλεισμός και η απομόνωση είναι αμφιλεγόμενες πρακτικές κι έχουν διχάσει την κοινή γνώμη, άσχετα με το ποια από τις δύο προβάλλεται κυρίως από τα μέσα ως η σωστή. Δεν διχάζεται η κοινωνία για πλάκα. Οι άνθρωποι αντιμετωπίζονται σαν νούμερα, χάνουν τις δουλειές τους και στέλνουν μηνύματα, για να βγουν έξω και να επικοινωνήσουν με τους άλλους, χωρίς να αποζημιώνονται ούτε οικονομικά ούτε ηθικά για αυτό. Απέναντι σε μια Πολιτεία που αποφασίζει και διατάζει, ο κάθε άνθρωπος αισθάνεται αβοήθητος. Και δεν γνωρίζω πλέον ποιος είναι ο πραγματικός εχθρός, ο ορατός ή ο αόρατος. Σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητο να αποζημιωθούν όλοι αυτοί οι άνθρωποι το ταχύτερο δυνατόν. Θυμώνω με την «κατάντια» όλων των καλλιτεχνών να ζητούν αυτό που δικαιωματικά τούς ανήκει, να εξασφαλίσουν τα προς το ζην και να εκφραστούν δημιουργικά. Ίσως όμως να έχω κι άδικο. Δεν ξέρω, θα δούμε… αν τελικά θα αντέξει η σκηνή τους θιασώτες αυτής της πολιτικής.

Το θέατρο βασίζεται στην αλληλεπίδραση ηθοποιού
και θεατή in vivo, δεν αντέχει τη βιτρίνα.
Το Θέατρο in vitro αποτελεί μια πρόσκαιρη και
αναγκαστική λύση.

– Τι σε ανησυχεί πιο πολύ τώρα, στην εποχή της πανδημίας; Η δουλειά σου, η υγεία σου; Οι δικοί σου άνθρωποι;
Αυτό που με ανησυχεί κυρίως είναι το μετά της επιδημίας. Γιατί αυτή κάποτε θα τελειώσει… λογικά. Πώς θα ξυπνήσουμε την επόμενη μέρα άραγε… πιο ευγνώμονες ή πιο αγνώμονες; Πιο κοντά στον άνθρωπο ή έτη φωτός μακριά; Θα το ρίξουμε στο θέατρο ή στα μπουζούκια; (Και τα δύο χρειάζονται, αλίμονο).
– Πόσο επηρέασε η πανδημία του κορονοϊού τον τομέα της τέχνης που υπηρετείς;
Δεν υπάρχει πλέον θέατρο εδώ και μήνες. Οι καλλιτέχνες βρίσκονται σε απελπιστική κατάσταση, όσοι τουλάχιστον ζουν από την τέχνη τους.

– Αναπροσαρμόζονται τα δεδομένα στο χώρο της τέχνης σήμερα; Εν όψη της πανδημίας του κορονοϊού αλλάζει η επαγγελματική της μορφή;
Σίγουρα όλοι και όλα αναπροσαρμόζονται. Έτσι την «παλεύουν» όλοι, με την αναπροσαρμογή, καθώς εδώ και πολλά χρόνια οικονομική σταθερότητα δεν υπάρχει. Υπάρχουν διαδικτυακές θεατρικές παραστάσεις που επιχειρούν να σώσουν λιγάκι την κατάσταση, αλλά αυτό δεν είναι θέατρο. Το θέατρο βασίζεται στην αλληλεπίδραση ηθοποιού και θεατή in vivo, δεν αντέχει τη βιτρίνα. Το Θέατρο in vitro αποτελεί μια πρόσκαιρη και αναγκαστική λύση. Αλλά και πάλι, ενισχύει οικονομικά τους ηθοποιούς που μέσω της τηλεόρασης ή γενικά των media έχουν γίνει «αναγνωρίσιμοι». Οι ηθοποιοί, σκηνοθέτες και δάσκαλοι των μικρών θεάτρων, της επαρχιακής πόλης ή της γειτονιάς, δεν έχουν αξιοποιήσει τη δυνατότητα αυτή, καθώς η μαγνητοσκόπηση και το μοντάζ μιας παράστασης με ηλεκτρονικό εισιτήριο μέσω πλατφόρμας έχει κόστος. Τα μικρά θέατρα δεν μπορούν να το αναλάβουν, για ευνόητους λόγους. Θα μπορούσαν όμως οι Δήμοι να αναλάβουν την οικονομική ενίσχυση των καλλιτεχνών τους. Κι αυτοί όμως σιωπούν, για ευνόητους λόγους.
– Στον άνθρωπο υπάρχουν πάντα δύο αντικρουόμενες ανάγκες, η ανάγκη για ελευθερία και η ανάγκη για ασφάλεια. Ποια πιστεύεις ότι κυριαρχεί εντονότερα σήμερα;
Κυριαρχεί η ανάγκη για ασφάλεια. Μόνο τα ελεύθερα μυαλά έχουν την ανάγκη της ελευθερίας. Να ψάξουμε να τα βρούμε.
– Ζούμε σε μια κοινωνία η οποία προσδιορίζεται από την έντονη, ψυχαναγκαστική πολλές φορές, επιδίωξη της τέλειας ζωής. Κατά πόσο πιστεύεις ότι η πανδημία και όσα ζούμε αλλάζουν τις επιδιώξεις μας; Τις προτεραιότητές μας;
Τέλεια είναι η ζωή μας, όταν έχουμε την απόλυτη ευθύνη των πράξεών μας, της ζωής μας, του σώματός μας, του μυαλού μας, της ψυχής μας. Κι εφόσον πληρώνουμε το τίμημα, έχουμε και το δικαίωμα να τα προσδιορίζουμε ανάλογα. Προτεραιότητα έχει η υγεία, σωματική, πνευματική, ψυχική. Απόλυτη προτεραιότητα ωστόσο θα έδινα στην ελευθερία και τη δημοκρατία. Τις θεωρώ πιο σημαντικές. Και τις κάνω χώρο να περάσουν.
– Ποια συναισθήματα σου βγάζει η σημερινή κατάσταση; Τα αναγνωρίζεις και στους γύρω σου ή διακρίνεις κάτι διαφορετικό;
Θυμό και οίκτο αισθάνομαι. Σε άλλους βλέπω αηδία, σε άλλους φόβο, σε άλλους αδιαφορία, σε άλλους ειρωνεία ή κυνισμό, σε άλλους υπομονή, καρτερικότητα, ελπίδα και θετική σκέψη. Ό τι υπάρχει μέσα μας υποσυνείδητα κι ασυναίσθητα, έχει πλέον τραφεί. Κι εκλύεται στο περιβάλλον, κυρίως στην εικονική πραγματικότητα μέσω της οποίας αναγκαστικά «επικοινωνούμε».
– Πόσο εύκολη είναι η ευγνωμοσύνη στις μέρες μας, με όλα αυτά που συμβαίνουν;
Είμαι ευγνώμων που ζω κι έχω την οικογένειά μου δίπλα μου. Αλλά και λίγη γκρίνια δεν έβλαψε ποτέ κανέναν. Έχουμε – βλέπεις – την πολυτέλεια αυτή, να γκρινιάζουμε. Κι ας είμαστε ευγνώμονες και γι’ αυτό. Όποιος υποφέρει πολύ δεν έχει χρόνο για τέτοια.
– Με όλα αυτά που περάσαμε αυτή τη χρονιά έχεις νιώσει να φτάνεις στα όριά σου και πως το διαχειρίστηκες;
Δεν έχω νιώσει κάτι τέτοιο ακόμη, να φθάνω στα όριά μου. Ομολογώ ωστόσο ότι αυτό με τρομάζει λίγο. «Να εύχεσαι να μη σου στείλει ο θεός όσα μπορείς να αντέξεις», λένε.

– Ο Καζαντζάκης γράφει « Όσο ζούμε μια ευτυχία, δύσκολα τη νιώθουμε.. Μονάχα όταν περάσει και κοιτάξουμε πίσω μας αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε πόσο ευτυχισμένοι σταθήκαμε…». Θα μπορούσες να πεις ότι το έχεις νιώσει τη χρονιά που μας πέρασε;
Τα καλύτερα έρχονται. Δεν κοιτάμε ποτέ πίσω. Αγωνιζόμαστε για το μέλλον μας, όχι για το παρελθόν μας. Η αναδρομή στο παρελθόν παραπέμπει σε μεμψιμοιρία. Κρατάμε τα λάθη και πάμε μπροστά, αρκεί βέβαια να έχουμε καλή μνήμη.
– Δίνεις σημασία στη γνώμη των άλλων; Στη γνώμη και την άποψη της μάζας; Σε επηρεάζει και αν ναι, σε τι βαθμό;
Βεβαίως και δίνω σημασία σε οποιαδήποτε γνώμη, της παραδοσιακής γιαγιάς μου έως και της κουτσής Μαρίας. Τις ακούω όλες πολύ προσεκτικά. Και στο τέλος, αναδύεται μια ωραία σύνθεση από τους ψιθύρους αυτούς και την εσωτερική μου κραυγή.
– Ποιο είναι αυτό που νιώθεις ότι σου λείπει πιο πολύ τώρα με τους περιορισμούς λόγω κορονοϊού;
Μου λείπει η αγκαλιά των αγαπημένων μου φίλων, το πρόσωπο και η αληθινή φωνή των μαθητών μου και των συνανθρώπων μου, το θέατρο, οι βόλτες σε πολυσύχναστα μέρη, το να γίνεται το έλα να δεις και να μην ξέρεις πού να καθίσεις, να βλέπω περιπολικό και να μην ελέγχω το κινητό μου, για να δω εάν έστειλα το μήνυμα.
– Με όλα αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο χρόνο, καταφέρνεις να αντικρύσεις με αισιοδοξία το μέλλον;
Αισιόδοξη μόνο μπορώ να είμαι, ειδικά όταν η χώρα μου λούζεται στον ήλιο. Άλλωστε, θεωρώ πως εμείς οι Έλληνες τελικά θα τα καταφέρουμε, με το φιλότιμο, την υπερηφάνεια και την ευγένεια της ψυχής μας. Το έχει δείξει η ιστορία, πέραν βέβαια του ωχαδελφισμού και της ρουφιανιάς, που κι αυτά χαρακτηριστικά μας είναι –δυστυχώς.
– Αν ο κορονοϊός ήταν θεατρικό έργο, πώς θα τον περιέγραφες; πώς το φαντάζεσαι;
Ο Κορονοϊός είναι θεατρικό έργο σχετικά με το είναι και το φαίνεσθαι, την ουσία και το φαινόμενο. Έχει τίτλο «Μια κουκούλα και μια μάσκα». Μη με ρωτήσετε γιατί.
– 2020…άλλη μια περιστροφή γύρω από τον ήλιο ολοκληρώθηκε…
2021…..μήπως ένα μυρμήγκι να μας σώσει;

1 του 10

Επιμέλεια κειμένου 
Κυριακίδου Γεωργία
Αρθρογράφος, Συνεργάτης COA

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ vs COVID 19

Κορονοϊός, πανδημία, καραντίνα….πώς διαχειριζόμαστε αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση; Πόσο επιβαρύνει τον τομέα της τέχνης που υπηρετούμε; Πόσο αλλάζει τις ζωές μας; Είναι εύκολη η προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα; Μήπως καταλήγουμε να βλέπουμε τον εαυτό μας με ένα εξαιρετικά περιορισμένο τρόπο, σε ένα πλαίσιο που ελαχιστοποιεί τα όνειρα και τις προσδοκίες μας;
Εγγραφείτε στο email μας για να λαμβάνετε ενημερωτικά άρθρα και κείμενα και γνωρίστε τις διαφορετικές εμπειρίες ανθρώπων.
Στείλτε μας τις δικές σας απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο και μοιραστείτε μαζί μας τις σκέψεις σας για την πανδημία και τις τυχόν αλλαγές που έχει επιφέρει στη ζωή σας.

Τσάκλη Βασιλεία

Η πανδημία για μένα δεν επηρέασε τη ποιητική δημιουργία.
Συνέχισα να γράφω κι να εμπνέομαι.
Η τεχνολογία βοηθάει να συνεχιστούν πολλές μας δραστηριότητες
σχετικά με τη ποίηση και τη τέχνη
μα δε αντικαθιστά τη δια ζώσης επικοινωνία.

Η σχέση μου με την ποίηση ξεκίνησε από τα χρόνια του λυκείου κι ιδιαίτερα στη Τρίτη λυκείου όπου λόγω των πανελληνίων ήρθα σε επαφή με τη λογοτεχνία σε μια πιο ώριμη φάση.
Από εκεί κι πέρα δε σταματάει το γράψιμο το διάβασμα κι ο εμπλουτισμός της δημιουργικής γραφής. Η πρώτη μου ποιητική έκδοση χρονολογείται το 2017 με το ¨λουλουδένιο τραύμα¨ από τις εκδόσεις Κέφαλος.
Με οδηγό τη έμμετρη ποίηση έκανα τα πρώτα μου βήματα στον κόσμο της έντυπης λογοτεχνίας. Συνέχισα με δημοσιεύσεις ποιημάτων σε περιοδικά και ποιητικά blog-site. Φέτος συνεχίζω με μια δεύτερη, ηλεκτρονική αυτή τη φορά συλλογή από τις εκδόσεις Κέφαλος με τίτλο ¨το πολύχρωμο δενδρί¨ για να περάσω στο στάδιο του συνδυασμού ελεύθερου κι έμμετρου στίχου σε πολλά στιχουργήματα. Εύχομαι να ταξιδέψει καρδιές και ψυχές κι να μιλήσει στα σωθικά του καθενός με το δικό του μοναδικό τρόπο.

– Κορονοϊός, πανδημία, lockdown.. προσωπικά πώς σε έχει επηρεάσει αυτή η κατάσταση; πώς διαχειρίζεσαι την περίοδο που διανύουμε; Πώς ισορροπείς;
H αλήθεια είναι πως μας έχει επηρεάσει η σημερινή κατάσταση. Δυστυχώς πιστεύω πως ο πολιτισμός, όπως το θέατρο, το σινεμά κτλ έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα. Όλοι έχουμε επικεντρωθεί με τα ΜΜΕ σε μια τρομολαγνία και έχουμε αφήσει πίσω αυτά που μας κρατούν ζωντανούς.
– Τι σε ανησυχεί πιο πολύ τώρα, στην εποχή της πανδημίας; Η δουλειά σου, η υγεία σου; Οι δικοί σου άνθρωποι;
Με ενοχλεί η παραπληροφόρηση, η τρομοκρατία και ο υπερβολικός φόβος.
– Πόσο επηρέασε η πανδημία του κορονοϊού τον τομέα της τέχνης που υπηρετείς;
Δεν τη επηρέασε ιδιαίτερα όσον αφορά τη δημιουργικότητα, σίγουρα όμως μας κράτησε μακριά από συναντήσεις. Σίγουρα η τεχνολογία είναι μία λύση, αλλά προσωρινή.
– Αναπροσαρμόζονται τα δεδομένα στο χώρο της τέχνης σήμερα; Εν όψη της πανδημίας του κορονοϊού αλλάζει η επαγγελματική της μορφή;
Σίγουρα αλλάζει κι αυτό δε φαίνεται μόνο στην τέχνη αλλά και στην εκπαίδευση. Εν όψη της πανδημίας ο ηλεκτρονικός τρόπος επικοινωνίας αυξάνεται κι η εξ αποστάσεως τέχνη κερδίζει έδαφος.
– Στον άνθρωπο υπάρχουν πάντα δύο αντικρουόμενες ανάγκες, η ανάγκη για ελευθερία και η ανάγκη για ασφάλεια. Ποια πιστεύεις ότι κυριαρχεί εντονότερα σήμερα;
Η ελευθερία σίγουρα είναι ένα διαχρονικό δικαίωμα κι δε πρέπει να τη θεωρούμε δεδομένη. Η ασφάλεια από την άλλη προϋποθέτει τη κατάλληλη παιδεία κι εκπαίδευση για να συνειδητοποιήσουμε κάποια πράγματα. Κι τα δυο είναι σημαντικά εξίσου, αλλά η σωστή διαχείρισή τους παίζει σημαντικότερο ρόλο. Προϋποθέτει κατάλληλη παιδεία από τον ελληνικό λαό, κάτι που δε διακρίνεται στις μέρες μας.
– Ζούμε σε μια κοινωνία η οποία προσδιορίζεται από την έντονη, ψυχαναγκαστική πολλές φορές, επιδίωξη της τέλειας ζωής. Κατά πόσο πιστεύεις ότι η πανδημία και όσα ζούμε αλλάζουν τις επιδιώξεις μας; Τις προτεραιότητές μας;
Έχουμε να αναθεωρήσουμε πολλά πράγματα. Ένα από αυτά είναι η ουσία της ζωής. Η απόκτηση όλο κι πιο πολλών υλικών αγαθών αποδεικνύεται μάταιη. Αν δε έχουμε τη υγειά μας, που είναι η ουσία της ζωής δε έχουμε τίποτα. Αυτό δε, είναι ξεπερασμένο αλλά ο άνθρωπος πολλές φορές το ξεχνάει κι το θεωρεί δεδομένο. Τώρα αποδεικνύεται πως κάθε άλλο παρά δεδομένο είναι με την πανδημία.

– Ποια συναισθήματα σου βγάζει η σημερινή κατάσταση; Τα αναγνωρίζεις και στους γύρω σου ή διακρίνεις κάτι διαφορετικό;
Νιώθω γύρω πως υπάρχει μια τρομοκρατία κι μια ανθρωποφαγία. Ο κόσμος βρίσκει αφορμές να μαλώνει στα ΜΜΜ και αλλού λόγω της πανδημίας. Αυτό μου προκαλεί δυσαρέσκεια κι προβληματισμό.
– Πόσο εύκολη είναι η ευγνωμοσύνη στις μέρες μας, με όλα αυτά που συμβαίνουν;
Η ευγνωμοσύνη είναι μια διαχρονική αξία. Πιστεύω δεν χάνεται στους δύσκολους καιρούς αλλά φουντώνει σε πολλές περιπτώσεις.
– Με όλα αυτά που περάσαμε αυτή τη χρονιά έχεις νιώσει να φτάνεις στα όριά σου και πως το διαχειρίστηκες;
Σίγουρα είναι δύσκολα αλλά έχω υπομονή κι θετική σκέψη πως είμαστε στη αρχή του τέλους.
– Ο Καζαντζάκης γράφει « Όσο ζούμε μια ευτυχία, δύσκολα τη νιώθουμε.. Μονάχα όταν περάσει και κοιτάξουμε πίσω μας αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε πόσο ευτυχισμένοι σταθήκαμε…». Θα μπορούσες να πεις ότι το έχεις νιώσει τη χρονιά που μας πέρασε;
Αλλάξαμε όλοι συνήθειες αυτό εννοείται. Η ευτυχία είναι οι άνθρωποι που αγαπάμε κι μας αγαπούν κι όχι η αλλαγή συνηθειών. Δε πιστεύω πως η ευτυχία είναι για μια χρονιά η όχι. Σίγουρα υπήρξαν ευτυχισμένοι άνθρωποι αυτή τη δύσκολη χρονιά δε είναι όλα μαύρα.
– Δίνεις σημασία στη γνώμη των άλλων; Στη γνώμη και την άποψη της μάζας; Σε επηρεάζει και αν ναι, σε τι βαθμό;
Δεν θέλω να με απασχολεί προσπαθώ να μη επηρεάζομαι αλλά πολλές φορές με ρίχνει. Η κοινωνία πάντα έκρινε κι θα κρίνει… το ζήτημα είναι πόσο την ή τους αφήνουμε να μας επηρεάζουν…
– Ποιο είναι αυτό που νιώθεις ότι σου λείπει πιο πολύ τώρα με τους περιορισμούς λόγω κορονοϊού;
Οι φίλοι, η παρέα μου κι η δια ζώσης επικοινωνία.
– Με όλα αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο χρόνο, καταφέρνεις να αντικρύσεις με αισιοδοξία το μέλλον;
Ναι πάντα μπορούμε κι επιβάλλεται να είμαστε αισιόδοξοι. Η ανθρωπότητα έχει περάσει πιο δύσκολα όπως πολέμους κι έχει σταθεί όρθια.
– Αν ο κορονοϊός ήταν πίνακας ζωγραφικής, πώς θα το περιέγραφες; πώς το φαντάζεσαι;
Θα τον περιέγραφα σαν την ¨γκουέρνικα¨ του Πικάσο, γιατί ενώ δε είναι ένας αληθινός πόλεμος είναι όμως ψυχολογικός πόλεμος, συνειδήσεων και ανθρώπινης συμπεριφοράς
– 2020…άλλη μια περιστροφή γύρω από τον ήλιο ολοκληρώθηκε…
2021….. Η Ανατολή μιας καινούργιας σελίδας στο ημερολόγιο.

Επιμέλεια κειμένου 
Γκίκα Βιβή
Αρθρογράφος, Συνεργάτης COA